تبلیغات
علوم زیستشناسی - سید علی شریفی
سه شنبه 10 اسفند 1389

سید علی شریفی

   نوشته شده توسط: سید علی شریفی    

رتیل‌های استرالیا

یکی از انواع عنکبوت، رتیل است و رتیل‌های استرالیایی به عنکبوت‌های سوت‌زن، پارس‌کننده یا پرنده‌خوار هم شهرت دارند. این صداها زمانی از رتیل خارج می‌شود که مورد تهدید قرار گیرد و احساس خطر کند و همین او را بسیار ترسناک می‌سازد. بزرگ‌ترین رتیل‌های استرالیا بدنی به طول 6 سانتی‌متر و پاهایی دارند که هنگام باز شدن به 16 سانتی‌متر می‌رسد. این رتیل‌ها دو نیش چنگک شکل در جلوی دهان دارند که طول آنها بیش از یک سانتی‌متر است! این جانوران بدنی بزرگ و سنگین با طیفی از رنگ‌ها، از قهوه‌ای تیره تا زرد کم‌رنگ و اغلب با درخششی نقره‌ای دارند. معمولا روی بدن و پاهای عقبی رتیل را کرک نرمی می‌پوشاند و آن را از دیگر عنکبوت‌ها متمایز می‌کند. رتیل‌های استرالیا علی‌رغم آنکه پرنده‌خوار نامیده می‌شوند، به ندرت پرنده می‌خورند. خوراک آنان را حشرات، مارمولک‌ها، قورباغه‌ها و دیگر عنکبوت‌ها تشکیل می‌دهد. رتیل‌های در حفره‌های زمینی لانه می‌سازند و ماده‌ها بیشتر اوقات خود را در لانه به سر می‌برند. دو هفته پس از جفت‌گیری- که معمولا در جلوی ورودی لانه صورت می‌گیرد- ماده‌ها حدود 50 تخم می‌گذارند. نوزادان مدتی نزد مادر می‌مانند و سپس از لانه خارج شده و به دنبال زندگی خود در لانه‌های جدید می‌روند. جالب این که ماده‌ها تا 12 سال عمر می‌کنند، اما نرها پس از جفت‌گیری در حدود پنج سالگی می‌میرند. ماده‌ها از نرها بزرگ‌تر هم هستند. و جالب‌تر اینکه در استرالیا رتیل‌های درشت به عنوان حیوان خانگی نگهداری می‌شوند و اتفاقا همین موضوع روی جمعیت آنان اثر منفی داشته است.

 

سم رتیل

 

غلی‌رغم قیافه ترسناک رتیل‌های بزرگ، این جانوران معمولا حمله نمی‌کنند، اما وقتی مورد تهدید قرار گیرند عقب می‌نشینند و حالتی شبیه به حمله خود می‌گیرند که بیشتر جنبه تهدید دارد. البته اگر انسانی را گاز بگیرند دردناک است زیرا نیش‌های بلند دارند که با نیش بسیاری از انواع مار برابری می‌کند. بعضی اوقات مریضی شدید در اثر نیش رتیل دیده شده و سرگیجه و تهوع برای شش تا هشت ساعت پس از گزیدگی گزارش شده است.

 

عنکبوت‌های خطرناک

 

در میان عنکبوت‌های خطرناک عنکبوت پشت سیاه ماده شهرت دارد. این عنکبوت‌ها در مناطق گرم زندگی می‌کنند. در حال حاضر سرم ضد سم این عنکبوت وجود دارد ولی پیش از آن عده‌ای در اثر نیش این عنکبوت مرده‌اند. فقط پشت سیاه‌های ماده انسان را نیش می‌زنند- نرها معمولا بسیار کوچک‌اند. از دیگر عنکبوت‌های خطرناک، عنکبوت موشی سر سرخ است. در استرالیا 8 گونه عنکبوت موشی وجود دارد. خوشبختانه این عنکبوت در مناطق پرجمعیت دیده نمی‌شود. عنکبوت دم سفید نر و عنکبوت قیفی نر نیز خطرناک به شمار می‌روند، به ویژه عنکبوت قیفی نر که تاکنون باعث مرگ انسان‌ها نیز شده است. در سال 1981 سرم ضد سم این عنکبوت ساخته شد و از آن زمان مرگ و میری گزارش نگردیده، لیکن وحشت از این عنکبوت همچنان باقی است. در سطح جهان عنکبوت‌های خطرناک دیگری نیز هست که مشهورترین آنها بیوه سیاه Black Widow است. منبع

هزار راز در هزار پا

 

هزارپایان تقریباً در اکثر نواحی اعم از خانه‌ها، باغ‌ها، پارک‌ها حتی در برج‌های مسکونی یافت می‌شوند. این بندپایان به واسطه وجود پاهای متعدد و بدنی کشیده مورد توجه اغلب افراد قرار می‌گیرد و بسیاری نیز از این بندپا تنفر و یا وحشت دارند چرا که برخی از گونه‌ها طویل و درشت‌جثه هستند و ظاهری ترسناک دارند. حتی انواع کوچک آنها نیز همین ویژگی را در نظر انسان دارند. اکثر افراد در هنگام شب و یا پس از بارش باران متوجه حضور هزارپا در محل زندگی خود می‌شوند که حالت ترس و نگرانی در آنها به دلیل وجود هزارپا پدید می‌آید. حال چگونه و از کجا این هزارپا وارد خانه شده و یا در طبقه دهم یک آپارتمان آمده است، سؤالی است که ذهن انسان را مشغول می‌کند. با وجود تنوع گونه‌های رده هزارپایان در ایران، کمترین منبع فارسی را می‌توان یافت که درباره این جانور سخن به میان آورده باشد و اگر هم باشد جز چند سطر و یا چند پاراگراف بیشتر نیست. بسیاری از افراد تمایل دارند که درباره زندگی و خصوصیات هزارپا شناختی پیدا کنند ولی منبعی که بتوانند بوسیله آن پاسخ پرسش‌های خود را بدست آورند به طور کامل پیدا نمی‌کنند و ا گر پیدا شود بسیار تخصصی است. هزارپا جانورانی شب فعال هستند و بطور مخفیانه زندگی می‌کنند و به همین جهت اسرار زندگی آنها هنوز بطور کامل ناشناخته است و بسیاری از گونه‌ها نیز هنوز کشف نشده‌اند و از همه مهمتر نگهداری و تکثیر آنها در شرایط آزمایشگاهی غیرممکن است تا بتوان بررسی و مطالعه شوند.

هزارپایان در طبقه‌بندی جانوران متعلق به شاخه‌ بندپایان و در ردة هزارپایان (‌Myriapoda) هستند. تاکنون حدود ۱۵ هزارگونه از این بندپایان شناسایی شده که این رقم شاید کمتر از نیمی از کل گونه‌هایی باشد که هنوز کشف نشده‌اند.

به این دلیل که هرگروه از هزارپایان در طبقه‌بندی آنها دارای ویژگی‌ها و زندگی متفاوت هستند، به تفکیک شرح داده می‌شوند.

 

رده هزارپایان، بندپایانی شگفت‌انگیز و متفاوت

 

نام علمی این رده از بندپایان Myriapoda است (به یونانی Myriad به معنی ده هزار و podo به معنی پا) که بدن آنها به طور مشخص از ۲ ناحیه جداگانه سر و تنه تشکیل می‌شود. تنه کم یا بیش کشیده و شامل چندین بند که هر بند مجهز به یک یا دو جفت پا است. وجود این بدن کشیده و پاهای متعدد از ویژگی‌های مشخص است که از دیگر بندپایان متمایز می‌شوند. برخلاف نام آنها که به هزارپا یا ده‌هزار پا مشهورند، تعداد پاهای آنها از ۱۰ تا ۷۵۰ عدد است. این بندپایان یک جفت شاخک یا آنتن و چشمانی ساده۱ دارند، تمام آنها بر روی زمین و خشکی زیست می‌کنند. مشخصه عمده هزارپایان در این است که دارای زندگی پنهان هستند که روزها درون خاک، زیر برگ‌های افتاده، لابلای درز و شکاف دیوارها، زیر سنگ‌ها و غیره مخفی می‌شوند و تنها هنگام شب یا پس از باران‌های شدید به مدت کوتاهی به صورت مخفیانه ظاهر می‌گردند. این‌ها از مکان‌های خشک و در معرض تابش مستقیم نور خورشید یا روشنایی اجتناب می‌کنند. هزارپایان در جنگل‌های مرطوب بسیار فراوان و متنوع هستند. گونه‌هایی نیز در علفزارها، نواحی مسکونی، باغ‌ها، خانه‌های متروکه و نواحی بیابانی خشک زندگی می‌کنند.

اکثریت آنها گیاهخوارند ولی بعضی از آنها همچون گونه‌های صدپایان شکارچی هستند و از دیگر جانوران تغذیه می‌کنند. طول بدن هزارپایان از ۵/۰ میلیمتر تا ۵۰ سانتیمتر است. گروه‌های مختلف هزارپایان از نظر ساختار اجزاء داخلی (فیزیولوژی) باهم بسیار تفاوت دارند. از نظر طبقه‌بندی رده هزارپایان به ۴زیررده تقسیم می‌گردندکه هر کدام از آنها به راسته‌های مختلف دیگر مجزا می‌شوند که در ادامه به منظور درک بهتر و شناخت بیشتر انواع گوناگون هزارپا به شرح دو زیرده مهم از آنها می‌پردازیم:

 

صدپایان، هزارپایانی بدبو

 

ملکه عقربها !

 

یک زن تایلندی، افزون بر 30 شبانه روز با هزاران عقرب زندگی کرد تا رکورد تازه‌ای در این زمینه بر جا بگذارد. زن 39 ساله تایلندی به نام «کانچانا کتکایو» که به «ملکه عقربها» شهره است 33 شبانه روز در یک اتاقک شیشه‌ای با 5000 حشره سمی زندگی کرد.

 

زن ماجراجو 22 دسامبر 2008 در حضور خبرنگاران و نمایندگان کتاب رکوردهای «گینس» وارد اتاقک شیشه ای شد و دیروز در حالی پیروزمندانه بیرون آمد که بازو و انگشتانش 13 بار گزیده شده بود. «کانچانا» طی این مدت، خود را با برنامه‌های تلویزیون و کتاب‌هایی که در اتاقک خبرساز بود سرگرم می‌کرد و فقط برای استفاده از دستشویی 15 دقیقه اجازه خروج داشت.

 

ملکه عقربها می‌گوید می‌خواهم باز هم رکورد بشکنم و به همین منظور، در فرصت مناسب 50 روز با حشره‌های سیاه وسمی زندگی خواهم کرد. «کانچانا» پیش از این با نگه داشتن عقرب هفت اینچی بسیار خطرناک در دهانش به مدت دو ساعت، رکورد شکسته بود.

 

کشف قدیمی ترین تار عنکبوت

 

محقق دانشگاه آکسفورد انگلیس به تازگی موفق به کشف تار عنکبوتی شده که در 140 میلیون سال تنیده شده است.این تار عنکبوت شبیه تار عنکبوت‌های فعلی است.

 

به گزارش فارس، به تازگی محقق انگلیسی موفق به کشف قدیم‌ترین تار عنکبوت شده است. مارتین بریزر محقق دانشگاه آکسفورد در خصوص این کشف خود گفت: نشانه‌های موجود نشان می‌دهد که این تار عنکبوت در 140 میلیون سال قبل تنیده شده است و می‌توان گفت که این تار لطیف مربوط به عصر دایناسورهاست.

بریزر در این خصوص گفت: به راحتی می‌توان این تار عنکبوت 140 میلیون ساله را با تارهای عنکبوت حیاط خانه ما تطبیق داد.
این محقق انگلیسی دو سال قبل در ساحل جنوب انگلستان این تار عنکبوت را کشف کرده است و این تار عنکبوت به اندازه یک میلی‌متر (20/1 اینچ) است.

بسیاری از محققان و دیرینه شناسان بر این باورند که این فسیل تار عنکبوت مربوط به سال‌های 65 تا 145 میلیون سال قبل است و یعنی این تار مربوط به زمان دایناسورها یا عصر ماموت‌هاست.

 

معرفی کنه تارتن دو لکه ای (دو نقطه‌ای)

Tetranychus urticae (Acari: Tetranychidae)

Two spotted spider mite

 

مناطق انتشار

 

این کنه در ایران برای اولین بار از مناطق گرگان ، رامسر ، بندر انزلی و اوین از روی ختمی درختی و گیاه زینتی آزاله و همچنین از نواحی دریای خزر ، گلستان ، تهران ، آذربایجان غربی و شرقی ، کردستان ، همدان ، کرمانشاه ، اردبیل و مرکزی و تقریباً از تمامی مناطق کشور جمع آوری و گزارش شده است.

در حال حاضر آن یکی از مهمترین آفت گیاهان گلخانه ای و مزارع و باغات مناطق مختلف جهان می باشد و در تمام کشورهای جهان یافت می شود .

 

گیاهان میزبان

 

توت فرنگی، انواع درخت میوه، گیاهان زراعی، صیفی و زینتی از میزبانهای این کنه در محیط های باز و گلخانه می باشد.

شکل شناسی

 

اندازه بدن 500 – 300 میکرون ، افراد ماده درشت تر از افراد نر هستند ، انتهای بدن در افراد نر دوکی شکل و رنگ بدن آنها بر اساس فصل تغییر می یابد ، بطوری که در بهار و تابستان ، سبز متمایل به زرد با دو لکه پشتی جانبی تیره می باشند در صورتی که در اواخر پاییز و زمستان به دلیل ورود به دیاپوز و توقف تغذیه و عدم تجمع مواد در داخل لوله های کور به رنگ قرمز یکنواخت دیده می شود . مراحل زیستی آفت شامل تخم ، لاروها ، پوره سن یک ، پوره سن دو و بالغ می باشد ، شکل بدن در مرحله لاروی تقریباً کروی است ، لاروها دارای سه جفت پا ، ولی تمام مراحل پورگی و بالغ دارای چهار جفت پا هستند . اشکال نر و ماده از استراحت دوم به بعد قابل تشخیص می باشند . مهمترین صفت برای تعیین هویت علمی این گونه ، شکل اندام خارجی دستگاه تناسلی نر است .

تخــم

 

شکل تخم شفاف ، حصیری و یا کاهی رنگ می باشد که قبل از تفریخ ، یک جفت لکه قرمز رنگ که نشان دهنده چشمهای لارو می باشد بر روی سطح تخم ظاهر می شود . تخم گذاری عموماً بر روی سطح تحتانی برگهای گیاهی میزبان به صورت انفرادی و یا جمعی در کنار رگبرگهای اصلی یا رگبرگ های فرعی می باشد .

لارو

 

با تفریخ تخم ، لاروها دارای سه جفت پا و به رنگ زرد روشن ظاهر می شوند که برای تغذیه به قسمتهای نازک و لطیف برگ حرکت می کنند .

پروتونمف (Protonymph)

 

این مرحله پس از استراحت اول با داشتن چهار جفت پا و رنگ بدن تیره تر و بزرگ تر نسبت به لارو آغاز می شود .

دئوتونمف (Nymphochrysalis)

 

با انجام دومین مرحله استراحت آغاز می شود . و اندازه بدن بزرگتر ، جفت پای چهارم نسبت به مرحله قبل کشیده تر و از لحاظ شکل ظاهری به جز رنگ بدن شبیه مرحله بالغ هر دو جنس نر و ماده می باشد .

بــالــغ

 

افراد ماده بیضی شکل، به طول 500 میکرون و به عرض 300 میکرون ، به رنگ قرمز قهوه ای تا سبز با یک لکه تیره در قسمتهای جانبی – میانی ایدیوزوما می باشند . پاها زرد شفاف هستند.

خسارت

 

کنه های تارتن با فرو بردن کلیسرهای میله ای خو به درون سلول برگ و خالی نمودن محتویات آنها و تخریب سبزینه رشد گیاه را دچار اختلال می نمایند . در سلول های خسارت دیده در ابتدا نقاط ریز و زرد رنگی ظاهر می شود که با افزایش تغذیه مجموع سلولهای آسیب دیده به صورت لکه های زرد رنگ بر روی سطوح فوقانی و تحتانی برگ خسارت دیده ظاهر می شود که در نهایت برگهای خسارت دیده به رنگ قهوه ای درآمده و ریزش می کنند . خسارت کنه تارتن علاوه بر روی برگ ، بر روی ساقه ، گل و میوه گیاهان نیز مشاهده می گردد.

خسارت حاصل از این کنه ها عمدتاً همراه با تنیدن تار می باشد که در مجموع مقدار تار تنیده شده با افزایش تغذیه و خسارت کنه ماده ارتباط مستقیم دارد . همچنین تارهای تنیده شده در تجمع گرد و غبار و نرسیدن نور کافی برای انجام عمل فتوسنتز در برگ نقش موثری ایفا می نماید .

گردآلود بودن اندامهای آلوده و گل بوته یا درخت از عوارض بارز آلودگی به این گونه است .در صورت تداوم آلودگی امکان ریزش برگها و خزان زودرس وجود دارد . ریزش شدید برگها باعث کوچک ماندن میوه ها و حتما در بعضی موارد احتمال گلدهی پاییزه را به دنبال دارد که در مجموع باعث ضعیف شدن و سال آوری درخت در سال بعد می شود . این آفت سبب خشک شدن کامل برخی از گیاهان نظیر انواع لوبیا و سویا می شود . خسارت آن در روی گیاهان میزبان مختلف ، متفاوت است بطوری که در روی رُز بخلاطر طغیان جمعیت، شدت تغذیه و توده های متراکم تار در اطراف آنها ، باز نشدن غنچه های انتهایی را به دنبال دارند .

همچنین خسارت کنه بر روی گیاه رز در شرایط گلخانه ای نسبت به کشت صحرایی آن بیشتر است که علت آن می تواند ناشی از حضور دشمنان طبیعی کنه آفت در شرایط صحرایی باشد . خسارت این آفت بر روی برگهای گیاهان زینتی وضعیت متفاوتی دارد بطوریکه در روی برگهای ژربرا تقریباً مشابه خسارت در گیاه رز ولی با شدت آلودگی ضعیف تر می باشد کهع شاید یکی از دلایل این اختلاف ، وجود انبوه کرک در سطح زیرین برگ ژربرا باشد که مانع از دست سابی جمعیت بیشتر کنه به سطح برگ می شود .

برگهای جوان و تازه فیکوس به لحاظ صاف و چرمی بودن سطح تحتانی برگها بیشتر مورد تغذیه و حمله کنه قرار می گیرند ؛ بطوریکه کنه را قادر می سازد به آسانی بر روی آنها مستقر و تغذیه بیشتری داشته باشد .

سطح زیرین برگهای خسارت دیده در ابندا به رنگ زرد یا نقره ای درآمده و سپی برنزه می شود . از ویژگی های مهم خسارت این کنه بر روی برگهای جوان فیکوس می توان به تنیده شدن انبوه تار ، جمع و لوله ای شدن و کوچک ماندن برگها و بطور کلی از بین رفتن طراوت گیاه همراه با توقف کامل رشد و ریزش زود هنگام برگها اشاره نمود . این آفت با خالی نمودن سلولهای گیاهی از سبزینه باعث بروز زردی بر روی برگ گلایول می شود و در صورت شدت خسارت باعث سفید و یا نقره ای شدن برگ از قسمت انتهایی و در نهایت منجر به خشک شدن کامل برگ می شود .

خسارت این کنه بر روی دیفن باخیا نیز منحصراً با طغیان جمعیت ارتباط مستقیم دارد و خسارت وارده مشابه خسارت بر روی رز می باشد

 

 

عنکبوتها در ایستگاه بین المللی فضایی، شبکه تار عنکبوتی تنیدند

 

به گزارش خبرگزاری رویترز، اولین تارهایی که این عنکبوت ها در مدار زمین تنیدند، نامنظم و آشفته بود. اما بعد از گذشت یک هفته ، تصاویر تلویزیونی که به زمین ارسال می شد پیشرفت حیرت انگیزی را از این موجودات نشان می داد. "مایک فینگ" فرمانده ایستگاه بین المللی فضایی می گوید: ما متوجه شدیم که عنکبوت ها یک شبکه متقارن ساخته اند. انطباق سریع عنکبوت ها با شرایط فضایی ، کارشناسان را شگفت زده کرد. فضانوردان شاتل رفت و برگشت "ایندیور" که جمعه گذشته از فلوریدا برای انجام یک ماموریت 15 روزه به فضا پرواز کرد، این عنکبوت ها را با خود به ایستگاه بین المللی فضایی بردند. این عنکبوت ها در ایستگاه بین المللی فضایی خواهند ماند تا دانش آموزان و مدیران پرواز بتوانند پیشرفت آنها را مشاهده کنند. در محفظه این عنکوبت ها ، علاوه بر پشه میوه ، یک دوربین فیلم برداری هم قرار داده شده است. منبع

 

دنیای بندپایان را بشناسیم

 

بندپایان 85 درصد گونه های شناخته شده جانوری را تشکیل می دهند. آنها بزرگترین شاخه سلسله جانوری هستند که از یک میلیارد سال پیش تاکنون روی کره زمین می زیسته اند. واژه "آرتروپود" به معنی بندپاست.

 

خصوصیات کلی بندپایان:

بدن بندبند دارند که پیوست هایی به هر بند متصل شده است.

تقارن جانبی دارند.

دارای اسکلت خارجی هستند که از کیتین (نوعی پلی ساکارید نیتروژن دار) تشکیل شده است.

قلب در قسمت شکمی بدن و سیستم عصبی در قسمت پشتی بدن قرار دارد.

بندپایان هوازی با نای تنفس می کنند.

سیستم گردش خون باز دارند. خون آن ها "همولنف" نامیده می شود که داخل حفره عمومی بدن (هموسل) قرار دارد.

 

در زیر به برخی از انواع بندپایان اشاره می کنیم.

 

عنکبوتیان:

 

عنکبوتیان پنج راسته دارند که سه تای از آن ها یعنی عقرب ها، عنکبوتیان و کنه ها و مایت ها از اهمیت پزشکی برخوردارند.

 

خصوصیات کلی عنکبوتیان: چهار جفت پا دارند، فاقد آنتن و بال هستند. بدن دو قسمتی دارند که شامل سر-سینه و شکم است.

 

هزار پایان:

 

بعضی از گونه های هزارپایان مایع محرکی از خود ترشح می کنند که ورم موضعی ایجاد می کند، ولی هیچ بیماری ای را منتقل نمی کند.

 

خصوصیات کلی هزارپایان: تعداد زیادی بند دارند که به هر بند دو جفت پا وصل است. آنها بدن استوانه ای شکل دارند.

 

صدپایان:

 

تفاوت صدپایان با هزار پایان این است که به هر بندشان یک جفت پا متصل است. بدن از سطح پشتی و شکمی پهن شده است. صدپایان شکارچی هستند و اول با سمی که از غددشان ترشح می کنند، شکار را می کشند و بعد آن را می خورند. این سم ممکن است در انسان ورم و التهاب موضعی ایجاد کند ولی بیماری ای را منتقل نمی کند.

 

حشرات:

 

56 درصد گونه های جانوری شناخته شده را حشرات تشکیل می دهند.

 


seyedalisharif@yahoo.com
Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت
کد جست و جوی گوگل گوگل کد سرچ

كد نوحه

كد مداحی

کد نمایش آب و هوا کد نمایش آب و هوا

چت روم

چت روم

انواع کد های جدید جاوا تغییر شکل موس